Dünya

Kıbrıs'ta 1960'tan KKTC'nin 1983'teki kuruluşuna uzanan süreç

Neden önemli?

Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonraki saldırılar ve Türk yönetimlerinin kurulması, 1983'teki KKTC ilanına uzanan sürecin temel duraklarını oluşturdu.

KKTC 43 yaşında: 1983'teki bağımsızlık ilanı ve tanınma durumu

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), 15 Kasım 1983'te bağımsızlığını ilan ederek Kıbrıs Türk halkının kendi devletini kurduğunu dünyaya duyurdu. Kuruluşunun 43. yıl dönümünde, bu ilanın öncesindeki gelişmeler ve KKTC'nin uluslararası konumu yeniden gündeme geldi.

KKTC'nin ilk Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, kuruluş ilanında “Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin bağımsız bir devlet olarak kurulduğunu dünya ve tarih önünde ilan ediyoruz.” dedi. KKTC, bağımsızlığını ilan etmesinin ardından yalnızca Türkiye tarafından tanındı.

Ada'da 1960'ta Türkler ile Rumların ortaklığı temelinde Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu. Kıbrıslı Türkler, 1963'ten itibaren Rum silahlı grupların saldırıları sonucunda yönetimden uzaklaştırıldı.

Yunanistan'daki askeri yönetimin 1967'de Boğaziçi ve Geçitkale köylerine yönelik saldırılarının ardından Türkiye, anlaşmalardan doğan müdahale hakkını kullanabileceği uyarısında bulundu. Yunanistan, Birleşmiş Milletler gözetiminde kuvvetlerini Ada'dan çekti; Kıbrıslı Türkler ise 29 Aralık 1967'de Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi'ni kurdu.

Geçici yönetim daha sonra Kıbrıs Türk Yönetimi adını aldı. Bu yapı, 1974'te Otonom Türk Yönetimi'nin ilan edilmesine kadar sürdü.

Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlamak amacıyla kurulan EOKA-B'nin liderlerinden Nikos Sampson, Yunanistan'daki cuntanın desteğiyle 15 Temmuz 1974'te darbe yaptı ve Cumhurbaşkanı Makarios'u devirdi. Darbe haberi Ankara'ya ulaşınca Milli Güvenlik Kurulu toplandı; dönemin Başbakanı Bülent Ecevit, Türk Silahlı Kuvvetlerine olası müdahaleye karşı hazırlık talimatı verdi.

Türkiye, garantör devlet İngiltere'ye Ada'ya ortak müdahale önerdi ancak İngiltere bunu kabul etmedi. Başbakan Vekili Necmettin Erbakan, müdahale edilecekse zaman kaybedilmemesi gerektiğini belirterek hazırlık ve harekete geçme çağrısı yaptı.

KKTC, 2022'de Özbekistan'ın Semerkant şehrinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Devlet Başkanları 9'uncu Zirvesi'nde gözlemci üyeliğe kabul edildi. Böylece KKTC, ilk kez kendi adıyla uluslararası bir kuruma katıldı.

Nasıl gelişti?

  1. Kılıçdaroğlu'nun KKTC mesajında özgürlük, eşitlik ve egemenlik
  2. Erdoğan’ın KKTC mesajı: Kutlama, anma ve dayanışma sözü
  3. Dervişoğlu, 15 Kasım 1983’ü millî mücadelenin dönüm noktası saydı
  4. KKTC nasıl kuruldu, 43’üncü yıl dönümünde neler yaşandı?
  5. Bahçeli, KKTC'nin kuruluşunu 15 Kasım 1983'e bağladı

İlgili Açıklamalar

 
Neden Nasıl Muhabir.App platformu üyesidir.