Telegram'daki veri soruşturması 43 ile uzandı: 100 şüpheli hakkında işlem

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının açıklamasına göre soruşturma, vatandaşların kişisel bilgilerinin belirli bir bedel karşılığında satıldığı; tehdit, şantaj ve banka ya da kredi kartı bilgileriyle alışveriş amacıyla kullanıldığı yönündeki şikâyetler üzerine başlatıldı. İncelemelerde Telegram gruplarında ad-soyad, GSM numarası ve T.C. kimlik numarası gibi bilgilerin yetkisiz erişimle ele geçirilip paylaşıldığı tespit edildi. Bu ayrıntı, meselenin tek bir hesabın ya da tek bir kişinin mahremiyetinden ibaret olmadığını gösteriyor: Soruşturmanın konusu, farklı kişisel bilgilerin aynı kanallarda dolaşıma sokulması.

Haberde İstanbul başta olmak üzere 43 ilde 100 şüpheli hakkında işlem yapıldığı, 92 kişi için gözaltı talimatı verildiği aktarılıyor. Bu iki sayı birbirinden farklı aşamaları anlatıyor; gözaltı talimatı, 92 kişinin yakalandığı anlamına gelmiyor. Yine de soruşturmanın coğrafi kapsamı ve hakkında işlem yapılan kişi sayısı, iddiaların yalnızca dar bir çevredeki münferit bir olay olarak ele alınmadığını ortaya koyuyor.

Kişisel verinin önemi, yalnızca bir bilginin başkalarının eline geçmesiyle sınırlı değil. Başsavcılığın açıklamasında bu bilgilerin tehdit ve şantaj amacıyla kullanıldığı, kart bilgileriyle alışveriş yapıldığı yönündeki şikâyetler de soruşturmanın başlangıç noktaları arasında sayılıyor. Dolayısıyla verinin ele geçirilmesiyle, o verinin hangi amaçla kullanıldığı sorusu birbirinden ayrı düşünülemez; soruşturmanın ağırlığı da bu bağlantıda yatıyor.

Soruşturma kapsamında İstanbul Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünün yapay zekâ destekli AVCI Projesi’nden yararlandığı bildirildi. Bu bilgi, incelemenin yalnızca şikâyetlerin alınmasıyla sınırlı kalmadığını, gruplardaki paylaşımların ve bunlarla bağlantılı kişilerin tespit edilmesine yönelik çalışma yürütüldüğünü gösteriyor. Ancak haberde bu yöntemle kaç paylaşımın ya da hangi ölçekte verinin incelendiğine dair bir sayı yer almıyor; olmayan bir ölçüyü varmış gibi sunmamak gerekiyor.

Asıl kamu meselesi, soruşturmanın sonuçlarının yanı sıra kişisel bilgilerin kimlerin erişimine açık hâle geldiğinin ve bu bilgilerin nasıl kullanıldığının aydınlatılması. Çünkü ad, telefon numarası ve kimlik numarası gibi bilgilerin yetkisiz biçimde paylaşılması iddiası, bireylerin güvenliği ve mahremiyetiyle doğrudan ilgili. Haberdeki tehdit, şantaj ve kartlı alışveriş iddiaları da bu bilgilerin kullanım biçiminin neden önemli olduğunu somutlaştırıyor.

Bu nedenle 43 il ve 100 şüpheli bilgisi, yalnızca operasyonun büyüklüğünü anlatan rakamlar olarak okunmamalı. Soruşturmanın başlangıcındaki şikâyetler, kişisel verilerin paylaşılmasının farklı zarar iddialarıyla birlikte ele alındığını gösteriyor; bundan sonraki aşamalarda ise iddiaların nasıl doğrulandığı ve sorumlulukların nasıl belirlendiği önem taşıyacak. Herhangi bir kişi hakkında suçluluk hükmü kurmadan da şu nokta açık: Kişisel veriler, sahibinin denetimi dışında tehdit ve şantajda kullanıldığı iddiasıyla soruşturma konusu oluyorsa, mesele sıradan bir dijital güvenlik haberi değildir.