MEB ilkokulda sınavı kaldırdı, ölçmeyi gelişim takibine çevirdi
Gün boyu siyaset ve emeklilik tartışmaları öne çıkarken, eğitimde milyonlarca öğrencinin değerlendirilme biçimini değiştiren yönetmelik sıradan bir düzenleme gibi geçti. Önemli olan yalnızca ilkokulda sınavın yasaklanması değil; ölçme sonuçlarının ne amaçla kullanılacağına dair getirilen yeni sınır.
Milli Eğitim Bakanlığı’nın resmi ve özel eğitim kurumlarındaki ölçme ve değerlendirme faaliyetlerini yeniden düzenleyen yönetmeliği yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi. Kapsamı yalnızca okul sınavlarıyla sınırlı değil; merkezi sınavlar ile ulusal ve uluslararası izleme araştırmalarına ilişkin kuralları da içeriyor. Bu nedenle karar, öğrencilerin hangi yöntemlerle değerlendirileceğinin yanı sıra değerlendirme sonuçlarının nasıl kullanılacağını da belirliyor.
En açık değişiklik okul öncesi ve ilkokul kademelerinde: adı ne olursa olsun sınav yapılması yasaklandı. Ancak bu, çocukların öğrenme ve gelişimlerinin artık izlenmeyeceği anlamına gelmiyor. Yönetmelik, bilişsel, fiziksel, sosyal ve duygusal gelişimin süreç boyunca takip edilmesini öngörüyor; değerlendirmeyi tek bir sınav anından çıkarıp daha geniş bir izleme çerçevesine yerleştiriyor.
Düzenlemenin bir başka önemli sınırı, sonuçların öğrencileri, sınıfları, okulları veya illeri sıralamak ya da karşılaştırmak için kullanılamayacak olması. Bu hüküm hiçbir kademeyi dışarıda bırakmıyor. Böylece yönetmelik, ölçme sonuçlarının yalnızca öğrenci başarısını göstermediği; aynı zamanda kurumları ve öğrencileri birbirine göre konumlandırmak için de kullanılabildiği gerçeğine doğrudan müdahale ediyor.
Okul sınavlarının açık uçlu yapılması da değişikliğin parçası. Yönetmeliğin açıkladığı amaç, sınavları rekabet aracı olmaktan çıkarıp öğrenci gelişimini izleme ve öğretimi iyileştirme aracı olarak kullanmak. Ölçme ve değerlendirme faaliyetlerinin MEB’in uygun gördüğü dijital sistemler üzerinden kısmen yürütülebilmesi de düzenlemede yer alıyor. Yani değişiklik, yalnızca sınavın biçimine değil, sonuçların eğitim sürecindeki işlevine ilişkin bir tercih ortaya koyuyor.
Bu tercihin önemi, sınavın öğrenciyi ölçen tek araç olarak görülmesini engellemeye çalışmasında yatıyor. İlkokulda sınav yasağıyla birlikte gelişimin süreç içinde izlenmesi istenirken, diğer kademelerde de sonuçlarla sıralama ve karşılaştırma yapılmasına sınır getiriliyor. Yönetmelik bu hedefleri uygulamada ne ölçüde gerçekleştirecek, verilen haber metninde yanıtlanmıyor; ancak getirilen kuralların yönü açık: değerlendirme, yarış sıralaması üretmekten çok öğrenme ve öğretimi izlemeye hizmet etmeli.
Bu nedenle mesele, çocukların daha az sınava girecek olmasından ibaret değil. Bir yönetmelik, okulların hangi değerlendirme anlayışını benimsemesi gerektiğini ve elde edilen sonuçlarla neler yapılamayacağını tarif ediyor. Her kademede geçerli karşılaştırma yasağı ile okul öncesi ve ilkokuldaki sınav yasağı birlikte okunduğunda, bu düzenleme eğitimde başarıyı ölçme ve sunma biçimine dair kalıcı bir değişiklik iddiası taşıyor; gözden kaçmaması gereken tarafı da bu.
Bu köşe, Neden Nasıl yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.